در سال‌های اخیر، ژانر روگ‌لایک (Roguelike) ثابت کرده است که مانند یک ویروسِ خلاقانه می‌تواند با هر سبک دیگری ترکیب شود و تجربه‌ای کاملاً جدید و اعتیادآور خلق کند. ما پیش از این شاهد ترکیب روگ‌لایک با بازی‌های کارتی (مانند Slay the Spire)، بازی‌های ریتمیک، و حتی بازی‌های پازل و پین‌بال (مانند Peglin) بوده‌ایم. اما استودیوهای بازی‌سازی مستقل هرگز از غافلگیر کردن ما دست برنمی‌دارند. چه اتفاقی می‌افتد اگر مکانیزم‌های بازی بیلیارد (Pool Game) را با تاس، برچسب‌های خنده‌دار (Stickers) و یک سیستم دک‌بیلدینگ (Deckbuilding) ترکیب کنیم؟ نتیجه‌ی این آزمایش شیمیایی عجیب و خطرناک، بازی STICKER/BALL است.
این عنوان که خود را «یک روگ‌لایک بیلیاردی از آینده» توصیف می‌کند، اثری است که از همان ثانیه اول به شما می‌گوید قرار نیست هیچ‌چیز در آن جدی، منطقی یا قابل‌پیش‌بینی باشد. بازی با شعار «از هرج‌ومرج لذت ببر، این کاملاً عمدی است» وارد میدان شده است و دقیقاً همین کار را با ذهن شما انجام می‌دهد. در وب‌سایت پیکسل آرتس، ما همیشه به دنبال آثاری هستیم که جرات می‌کنند چارچوب‌های تکراری را بشکنند و فرمول‌های جدیدی برای سرگرمی ابداع کنند. STICKER/BALL با ظاهری ساده اما باطنی به شدت استراتژیک و عمیق، یکی از همین بازی‌هاست. اگر دوست دارید بدانید چگونه ترکیب یک توپ، چند تاس و یک استیکرِ «مدفوع» می‌تواند به یکی از درگیرکننده‌ترین استراتژی‌های گیمینگ شما تبدیل شود، در ادامه با این نقد و بررسی جامع و موشکافانه همراه ما باشید.
گیم‌پلی و فیزیک؛ بیلیارد در ابعاد هندسی و فضایی
هسته اصلی و پایه‌ای‌ترین لایه گیم‌پلی در STICKER/BALL بسیار آشنا و در عین حال درگیرکننده است. بازی شما را در یک زمین بازی محصور (شبیه به یک میز بیلیارد آینده‌نگرانه) قرار می‌دهد. شما تعدادی توپ در اختیار دارید و هدف اصلی شما در هر مرحله (یا رویارویی)، شلیک این توپ‌ها برای ضربه زدن به «تاس‌ها» (Dice) است. با هر بار برخورد توپ به یک تاس، شما امتیاز کسب می‌کنید. اما اگر فکر می‌کنید این یک بازی تیراندازی مستقیم و ساده است، سخت در اشتباهید.
مهم‌ترین عنصر در این بخش، «فیزیک کمانه کردن» (Ricochet Physics) است. موتور فیزیک بازی به گونه‌ای طراحی شده که زاویه پرتاب، شدت ضربه و محاسبه‌ی مسیر بازگشت توپ، نقشی حیاتی در موفقیت شما ایفا می‌کند. وقتی توپ شما به یک تاس برخورد می‌کند، امتیاز می‌گیرید، اما اگر بتوانید شلیک را طوری تنظیم کنید که توپ پس از برخورد اول، به دیواره‌ها برخورد کرده و کمانه کند و به تاس‌های دیگر (یا حتی همان تاس) چندین و چند بار ضربه بزند، ضریب امتیازات شما به شکل نمایی افزایش می‌یابد. این مکانیزم، حس فوق‌العاده رضایت‌بخشیِ بازی‌های آرکید کلاسیک را تداعی می‌کند؛ لحظه‌ای که شما توپ را رها می‌کنید و سپس با شگفتی تماشا می‌کنید که چگونه توپ با سرعت در سراسر صفحه کمانه کرده و هزاران امتیاز را در کسری از ثانیه برای شما به ارمغان می‌آورد.
فیزیک بازی اگرچه دقیق است، اما به دلیل سرعت بالا و اتفاقات غیرمنتظره‌ای که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم، گاهی کاملاً از کنترل شما خارج می‌شود. با این حال، سازندگان به خوبی توانسته‌اند این عدم قطعیت را مدیریت کنند تا بازیکن احساس نکند که شکست‌هایش صرفاً ناشی از بدشانسی است. شما با زاویه‌بندی درست، همیشه می‌توانید حداقلِ امتیاز مورد نیاز را تضمین کنید، اما برای رسیدن به امتیازات نجومی، باید کمی هم روی شانس و هرج‌ومرج حساب باز کنید.
سیستم استیکرها؛ دک‌بیلدینگ به سبک دیوانه‌ها!
اگر بازی فقط به شلیک توپ و برخورد به تاس محدود می‌شد، STICKER/BALL خیلی زود به یک تجربه خسته‌کننده تبدیل می‌شد. اما جادوی اصلی بازی، چیزی که تگ «دک‌بیلدینگ» (Deckbuilding) را به آن چسبانده است، سیستم «استیکرها» (Stickers) است.
در طول بازی و پس از شکست دادن حریفان مختلف، شما استیکرهای جدیدی را باز می‌کنید (Unlock) که می‌توانید آن‌ها را به زمین بازی، تاس‌ها یا توپ‌های خود اضافه کنید. این استیکرها در واقع حکمِ «کارت‌های» شما در یک بازی دک‌بیلدینگ را دارند. هر استیکر دارای قابلیت، رفتار و ویژگی‌های کاملاً منحصربه‌فردی است و زمانی که این استیکرها با یکدیگر ترکیب می‌شوند، سینرژی‌ها (Synergies) یا اثرات متقابل دیوانه‌واری را خلق می‌کنند.
برای درک بهتر این سیستم، بیایید به یکی از مثال‌های درخشان خود بازی نگاه کنیم: شما در طول بازی استیکری به شکل «مدفوع» (Poop) به دست می‌آورید. وقتی این استیکر در زمین وجود داشته باشد، به صورت خودکار باعث تولید و جذب «مگس‌ها» (Flies) در صفحه می‌شود. مگس‌ها به تنهایی شاید امتیاز زیادی نداشته باشند و فقط در صفحه پرسه بزنند. در مرحله بعد، شما یک استیکر «عنکبوت» (Spider) به دست می‌آورید. عنکبوت‌ها در زمین بازی شروع به تنیدن «تار» (Webs) می‌کنند. حالا چه اتفاقی می‌افتد؟ مگس‌هایی که توسط مدفوع جذب شده بودند، در تارهای عنکبوت گیر می‌افتند! زمانی که توپ شما به این تارهای پر از مگس برخورد می‌کند، یک انفجار امتیازی عظیم رخ می‌دهد و شما هزاران پوینت به دست می‌آورید!
این تنها یک مثال ساده از ترکیب استیکرها بود. بازی پر از استیکرهای عجیب و غریب دیگر مانند دلقک‌ها (Clowns)، بمب‌ها، فنرها و موجودات فضایی است که هر کدام قوانین فیزیک و امتیازدهی میز را تغییر می‌دهند. شما باید با دقت استیکرهای خود را انتخاب کنید و «بیلد» (Build) یا ترکیب استراتژیک خود را بسازید. آیا می‌خواهید میزی پر از تله‌های چسبناک بسازید؟ یا میزی که توپ در آن با سرعت نور بین استیکرهای پرتاب‌کننده (Bouncers) جابه‌جا شود؟ انتخاب با شماست. این عمق استراتژیک باعث می‌شود که بازی از یک عنوان آرکید ساده، به یک شبیه‌ساز مهندسیِ هرج‌ومرج تبدیل شود!
دشمنان و ساختار روگ‌لایک؛ یک توپ تا مرگ
ساختار پیشرفت در STICKER/BALL کاملاً بر پایه قوانین کلاسیک روگ‌لایک استوار است. شما در طول هر دور از بازی (Run)، با صفی از حریفان و دشمنان عجیب و غریب (Gauntlet of weird opponents) روبرو می‌شوید. هر حریف در واقع یک چالش امتیازی یا یک میزِ از پیش طراحی‌شده با قوانین خاص خود است. برای شکست دادن هر حریف، باید در تعداد پرتاب‌های مشخصی، به یک حدنصاب امتیازی خاص برسید.
مدیریت منابع در اینجا به «تعداد توپ‌ها» محدود می‌شود. توپ‌های شما خط سلامتی (HP) شما هستند. اگر توپ‌های خود را شلیک کنید و نتوانید به امتیاز لازم برای شکست حریف برسید، بازی بی‌رحمانه به پایان می‌رسد. “Game Over :(“. مفهوم مرگ دائمی (Permadeath) در بازی وجود دارد؛ یعنی با تمام شدن توپ‌ها، تمام استیکرها و پیشرفت‌های آن دور را از دست می‌دهید و باید از صفر شروع کنید.
اما درست مانند هر روگ‌لایک استخوان‌دار دیگری، مرگ پایان راه نیست. عبارت “But you can take what you learned and try again! :)” دقیقاً خلاصه تجربه بازی است. با هر بار شکست، شما درک بهتری از فیزیک بازی، نحوه تعامل استیکرها با یکدیگر و استراتژی‌های موثر پیدا می‌کنید. شاید در دور قبلی متوجه شده باشید که ترکیب استیکر دلقک با عنکبوت ایده خوبی نبوده است، بنابراین در دور جدید سعی می‌کنید استیکرهای متفاوتی را انتخاب کنید. این حلقه تکرار (Gameplay Loop) به طرز وحشتناکی اعتیادآور است و همیشه شما را ترغیب می‌کند تا برای زدن رکورد بالاتر و خلق یک کمبوی خفن‌تر، دکمه «شروع مجدد» را فشار دهید.
گرافیک، صداگذاری و اتمسفر؛ زیبایی در دل آشوب
از نظر بصری، STICKER/BALL یک فستیوال رنگ و نور است. تم «آینده‌نگرانه» بازی با استفاده از رنگ‌های نئونی، رابط کاربری مینیمال اما پرانرژی و البته طراحی‌های به شدت طنزآمیز و بامزه‌ی استیکرها (از عنکبوت‌های چندش‌آور تا دلقک‌های خنده‌دار)، یک اتمسفر سایبرپانکی-کمدی را خلق کرده است. زمانی که ده‌ها استیکر در صفحه فعال هستند و توپ شما با سرعت در میان آن‌ها در حال کمانه کردن است، صفحه نمایش غرق در افکت‌های ذرات (Particle Effects)، پاپ‌آپ‌های امتیازی و انفجارهای رنگی می‌شود.
با وجود این حجم از هرج‌ومرج بصری (Visual Clutter)، سازندگان به طرز شگفت‌انگیزی توانسته‌اند خوانایی بازی را حفظ کنند. شما همیشه می‌دانید توپتان کجاست و چه اتفاقی در حال رخ دادن است. صداگذاری بازی نیز کاملاً در خدمت این فضای آرکید است. صدای برخورد توپ با تاس‌ها، صدای ترکیدن تارهای عنکبوت و افکت‌های صوتی پاداش‌ها (Rewards) به قدری رضایت‌بخش و «آبدار» (Juicy) طراحی شده‌اند که به تنهایی می‌توانند ساعت‌ها شما را سرگرم نگه دارند. موسیقی پس‌زمینه با ریتم تند و الکترونیک خود، آدرنالین خون شما را بالا برده و کاملاً با سرعت اتفاقات روی میز همگام است.
ارزش تکرار و فلسفه طراحی؛ هرج‌ومرج به عنوان یک ابزار
آنچه STICKER/BALL را از بسیاری از بازی‌های هم‌رده‌اش متمایز می‌کند، درک درست سازندگان از مقوله «تفریح» (Fun) است. بسیاری از بازی‌های استراتژیک سعی می‌کنند کنترل ۱۰۰ درصدی به بازیکن بدهند، اما این بازی به شما می‌آموزد که گاهی اوقات باید کنترل را رها کنید و از نتیجه‌ی واکنش‌های زنجیره‌ای که خودتان زمینه‌ساز آن‌ها بوده‌اید، لذت ببرید.
ارزش تکرار (Replay Value) در این بازی عملاً بی‌نهایت است. از آنجایی که استیکرها به صورت تصادفی (RNG) در طول هر ران به شما پیشنهاد می‌شوند، هرگز نمی‌توانید دو بار یک استراتژی کاملاً یکسان را پیاده کنید. شما باید همواره با توجه به گزینه‌های موجود تطبیق پیدا کنید. آیا این بار قرار است یک بیلد مبتنی بر تولید مگس بسازید؟ یا بیلدی که روی افزایش سرعت توپ تمرکز دارد؟ این تنوع، در کنار چالش‌های امتیازی فزاینده در مراحل بالاتر، باعث می‌شود که STICKER/BALL به یکی از آن بازی‌های «فقط یک دستِ دیگر» تبدیل شود که می‌تواند شما را تا پاسی از صبح بیدار نگه دارد.
نتیجه‌گیری نهایی
بازی STICKER/BALL یک غافلگیری تمام‌عیار در دنیای بازی‌های مستقل است. این بازی موفق شده با ترکیب مکانیک‌های آشنای بیلیارد و پین‌بال، و تزریق یک سیستم دک‌بیلدینگِ به شدت خلاقانه از طریق استیکرها، تجربه‌ای را خلق کند که هم ذهن استراتژیک شما را به چالش می‌کشد و هم حس نوستالژیک بازی‌های آرکید را زنده می‌کند. طنز ناب و بی‌تکلف بازی در طراحی سینرژی‌ها (مانند ترکیب مدفوع و عنکبوت!) نشان می‌دهد که سازندگان با جسارت تمام به دنبال خلق اثری بوده‌اند که در وهله اول «سرگرم‌کننده» باشد. اگرچه در مراحل پایانی، اتکای بازی به شانس و هرج‌ومرج ممکن است گاهی اوقات باعث شکست‌های غیرمنصفانه شود، اما ریتم سریع بازی و حس رضایت‌بخش تماشای کمبوهای هزار امتیازی، تمام این ناامیدی‌ها را می‌شوید و میبرد. اگر به بازی‌هایی مانند Peglin یا Balatro علاقه دارید و به دنبال یک چالش فیزیک‌محور، خنده‌دار و بی‌نهایت تکرارپذیر هستید، پیکسل آرتس تجربه این هرج‌ومرج آینده‌نگرانه را به شدت به شما توصیه می‌کند.
بازی STICKER/BALL یک معجون دیوانه‌وار از بیلیارد، فیزیک و روگ‌لایک است که با استفاده از استیکرهای خنده‌دار، یک سیستم دک‌بیلدینگ عمیق را به بازیکن ارائه می‌دهد. تماشای واکنش‌های زنجیره‌ای و کمانه کردن توپ میان تله‌هایی که خودتان چیده‌اید، تجربه‌ای به شدت سرگرم‌کننده، طنزآمیز و اعتیادآور است که ارزش بارها و بارها تکرار را دارد.
سیستم خلاقانه «استیکرها» که به عنوان یک مکانیزم دک‌بیلدینگ بسیار عمیق عمل می‌کند.
سینرژی‌ها و واکنش‌های زنجیره‌ای فوق‌العاده جذاب و طنزآمیز (مانند تولید مگس و شکار آن‌ها).
اتمسفر آرکید بی‌نظیر با بازخوردهای بصری و صوتی بسیار رضایت‌بخش (Juicy).
ارزش تکرار بسیار بالا به لطف تولید تصادفی چالش‌ها و استیکرها.
اتکای بیش از حد به عنصر شانس (RNG) در دریافت استیکرهای کلیدی برای ساخت بیلدهای قدرتمند.
