دنیای بازی‌های ویدیویی معمولاً به عنوان یک راه فرار (Escapism) از دنیای واقعی شناخته می‌شود. ما به این جهان‌های دیجیتال پناه می‌بریم تا اژدهایان را شکست دهیم، امپراتوری‌ها را بنا کنیم یا در مسابقات هیجان‌انگیز پیروز شویم. اما در سال‌های اخیر، موج جدیدی از بازی‌ها به نام «بازی‌های آرامش‌بخش» (Cozy Games) شکل گرفته است که هدفشان نه ایجاد هیجان و استرس، بلکه تزریق آرامش به روان بازیکن است. عناوینی مانند Summerhouse و Tiny Glade به ما نشان دادند که گاهی اوقات، ساختن یک کلبه کوچک یا یک منظره زیبا بدون هیچ هدف و فشار خاصی، می‌تواند چقدر لذت‌بخش باشد. اما بازی Treeplanter: Plant real trees پا را از این هم فراتر گذاشته است؛ این عنوان نه تنها روح شما را نوازش می‌کند، بلکه تاثیر مستقیمی بر روی دنیای واقعی و محیط زیست ما می‌گذارد.
بازی Treeplanter یک شبیه‌ساز، یک جعبه‌اسباب‌بازی تعاملی (Interactive Toybox) و یک پروژه محیط‌زیستی تحسین‌برانگیز است. در وب‌سایت پیکسل آرتس، ما همیشه بازی‌ها را بر اساس گرافیک، گیم‌پلی و داستان قضاوت می‌کنیم، اما Treeplanter عنوانی است که با یک هدف والاتر و انسانی‌تر ساخته شده است. این بازی به ما نشان می‌دهد که چگونه صنعت ویدیوگیم می‌تواند ابزاری برای تغییرات مثبت و بازسازی طبیعت باشد. در ادامه با ما همراه باشید تا به بررسی این اثر خاص، آرامش‌بخش و البته الهام‌بخش بپردازیم.
یک هدف والا؛ فروش هر نسخه مساوی با کاشت یک درخت واقعی!
پیش از آنکه به سراغ مکانیزم‌های گیم‌پلی و گرافیک بازی برویم، باید درباره مهم‌ترین ویژگی Treeplanter صحبت کنیم: «تاثیر در دنیای واقعی». توسعه‌دهنده مستقل این بازی یک تعهد شگفت‌انگیز داده است؛ به ازای فروش هر نسخه از این بازی، یک درخت واقعی کاشته می‌شود! این یک شعار تبلیغاتی توخالی یا کمک مالی به خیریه‌های نامشخص نیست. سازنده بازی شخصاً این درختان را در مزارع محلی و مدارس می‌کارد و متعهد شده است که برای سال‌های متمادی از آن‌ها مراقبت کند.
حتی فراتر از آن، توسعه‌دهنده قول داده است که در صورت موفقیت و محبوبیت بازی، این پروژه را به کاشت گل‌های وحشی و ایجاد مراتع گل‌دار برای حفظ اکوسیستم حشرات و زنبورها نیز گسترش دهد. این ویژگی، Treeplanter را از یک کالای دیجیتالِ مصرفی، به یک عمل خیرخواهانه و محیط‌زیستی تبدیل می‌کند. وقتی شما این بازی را تجربه می‌کنید، حس رضایت روانی عمیقی به شما دست می‌دهد؛ چرا که می‌دانید زمان و هزینه‌ای که صرف کرده‌اید، مستقیماً به سبزتر شدن کره زمین و احیای طبیعت کمک کرده است. این رویکرد، یک استاندارد جدید و قابل‌احترام برای بازیسازان مستقل تعریف می‌کند.
گیم‌پلی؛ آرامش خالص در یک جعبه‌اسباب‌بازی تعاملی
از نظر گیم‌پلی، Treeplanter در دسته بازی‌های Sandbox و Toybox قرار می‌گیرد. این یعنی در این بازی خبری از نوار سلامتی، محدودیت زمانی، مدیریت پیچیده منابع یا صفحه Game Over نیست. بازی به شما یک بوم خالی از طبیعت می‌دهد و از شما می‌خواهد که جنگل مینیاتوری خود را بسازید.
مکانیک ساخت‌وساز در بازی بسیار خلاقانه و شبیه به قطعات لگو (Lego-like Design) طراحی شده است. شما می‌توانید قطعات مختلف یک بیشه‌زار (Grove) را مانند پازل در کنار هم قرار دهید. آزادی عمل در چیدمان درختان، بوته‌ها و اجزای طبیعت به شدت بالاست. شما می‌توانید یک جنگل انبوه بسازید یا یک منظره باز با تک‌درختانی در میان چمنزارها خلق کنید.
یکی از خلاقانه‌ترین بخش‌های گیم‌پلی، توجه بازی به دنیای زیرِ زمین است. برخلاف اکثر شبیه‌سازهای طبیعت که تنها به شاخ و برگ درختان می‌پردازند، Treeplanter به شما اجازه می‌دهد تا رشد ریشه‌ها را در زیر خاک تماشا کنید. تماشای اینکه چگونه ریشه‌ها به آرامی در دل خاک شکوفا می‌شوند و شبکه‌ای پیچیده برای تغذیه درخت می‌سازند، هم از نظر بصری مسحورکننده است و هم حس پویایی و زنده بودن طبیعت را به بهترین شکل ممکن القا می‌کند.
فصول پویا و حیات رویه‌ای؛ جنگلی که نفس می‌کشد
ساختن یک جنگل تنها نیمی از تجربه Treeplanter است؛ نیمه دیگر، تماشای جریان زندگی در آن است. بازی دارای یک سیستم فصول پویا (Dynamic Seasons) است که گذر زمان را به زیبایی به تصویر می‌کشد. شما می‌توانید ببینید که چگونه بیشه‌زار دست‌ساز شما در بهار پر از شکوفه می‌شود، در تابستان به اوج سرسبزی می‌رسد، در پاییز لباسی از رنگ‌های نارنجی و زرد بر تن می‌کند و در زمستان زیر پتویی از برف به خواب می‌رود. این تغییرات فصلی نه تنها از نظر گرافیکی تنوع ایجاد می‌کنند، بلکه حس گذر زمان و چرخه حیات را به بازیکن منتقل می‌سازند.
علاوه بر فصول، بازی دارای سیستمی به نام «موجودات رویه‌ای» (Procedural Creatures) است. به محض اینکه جنگل شما شکل می‌گیرد و شرایط برای زندگی مهیا می‌شود، حیوانات و موجودات کوچک به صورت تصادفی در منظره شما ظاهر می‌شوند. پرندگان روی شاخه‌ها می‌نشینند، حشرات در اطراف بوته‌ها پرواز می‌کنند و حیوانات کوچک در میان چمن‌ها می‌دوند. حضور این موجودات باعث می‌شود که جنگل شما از یک مدل سه‌بعدی خشک و بی‌روح، به یک اکوسیستم زنده و پویا تبدیل شود که ساعت‌ها تماشای آن خسته‌کننده نخواهد بود.
جنبه‌های آموزشی؛ پیوندی بین هنر و علم
بازی Treeplanter در کنار سرگرم‌کننده بودن، تگ «آموزشی» (Education) را نیز یدک می‌کشد. این بازی با رویکرد مینیمال خود، به بازیکنان (به‌ویژه مخاطبان کم‌سن‌وسال‌تر) می‌آموزد که یک اکوسیستم جنگلی چگونه کار می‌کند. تماشای دنیای زیر زمین و درک اهمیت ریشه‌ها و خاک، یکی از مفاهیم پایه‌ای است که بازی به صورت بصری و بدون نیاز به متن‌های طولانی آموزش می‌دهد. این عنوان می‌تواند ابزاری فوق‌العاده برای والدین و معلمان باشد تا کودکان را با زیبایی‌های دنیای طبیعی، چه در سطح زمین و چه در زیر آن، آشنا کنند.
گرافیک و صداگذاری؛ یک مدیتیشن دیجیتال
از منظر هنری، بازی از یک سبک بصری (Art Style) بسیار لطیف، دوست‌داشتنی و رنگارنگ استفاده می‌کند که دقیقاً در خدمت اتمسفر آرامش‌بخش آن است. طراحی قطعات لگو‌مانند درختان و محیط، حس بازی کردن با یک ماکت چوبیِ زیبا را تداعی می‌کند. نورپردازی ملایم، به خصوص در زمان تغییر فصول و تابش نور خورشید از میان شاخ‌وبرگ‌ها، یک تابلوی نقاشی متحرک را خلق کرده است.
صداگذاری (Sound Design) در بازی‌های سبک Cozy از اهمیت بالایی برخوردار است و Treeplanter در این بخش یک مدیتیشن خالص است. صدای وزش باد در میان برگ‌ها، آواز پرندگان، خش‌خش برگ‌های پاییزی و صدای بارش برف، همگی به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استرس را از ذهن بازیکن پاک کنند. این بازی از آن دسته عناویتی است که می‌توانید آن را در پس‌زمینه اجرا کنید، به موسیقی و افکت‌های صوتی طبیعت گوش دهید و در حین انجام کارهای روزمره، از آرامش آن بهره‌مند شوید.
نتیجه‌گیری نهایی
بازی Treeplanter: Plant real trees اثری است که نمی‌توان آن را تنها با معیارهای رایج بازی‌های ویدیویی سنجید. این عنوان، ترکیبی از هنر، سرگرمی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی است. به عنوان یک بازی، Treeplanter یک جعبه‌اسباب‌بازی فوق‌العاده آرامش‌بخش، زیبا و بدون استرس است که به شما اجازه می‌دهد خلاقیت خود را در طراحی یک بیشه‌زار زنده به کار بگیرید و از تماشای رشد ریشه‌ها و تغییر فصول لذت ببرید. اما به عنوان یک پروژه، این بازی یک گام ارزشمند برای حفظ محیط زیست است. دانستن این موضوع که با خرید این بازی ساده و ارزان‌قیمت، یک درخت واقعی در گوشه‌ای از این کره خاکی کاشته می‌شود و از آن مراقبت می‌گردد، تجربه‌ای است که هیچ بازی AAA با بودجه‌های چند میلیون دلاری نمی‌تواند به شما ارائه دهد. پیکسل آرتس تجربه این بازی را به تمام کسانی که به دنبال آرامش هستند و دغدغه محیط زیست دارند، به شدت توصیه می‌کند.
بازی Treeplanter فراتر از یک شبیه‌ساز ساده‌ی طبیعت است؛ این بازی یک پل زیبا میان دنیای مجازی و محیط زیست واقعی است. ساختن یک جنگل مینیاتوری با قطعات لگو‌مانند، تماشای رشد ریشه‌ها و گذر فصول، تجربه‌ای به شدت آرامش‌بخش است که با آگاهی از کاشته شدن یک درخت واقعی در دنیای بیرون، به یک حس رضایتِ بی‌نظیر تبدیل می‌شود.
گیم‌پلی به شدت آرامش‌بخش و بدون استرس (Sandbox Toybox).
سیستم خلاقانه نمایش رشد ریشه‌ها در زیر خاک و جنبه‌های آموزشی عالی.
تغییرات فصلی چشم‌نواز و حضور موجودات زنده (Procedural Creatures).
گرافیک لطیف و صداگذاری اتمسفریک که حکم یک مدیتیشن را دارد.
محتوای بازی نسبتاً محدود است و به عنوان یک تجربه کوتاه طراحی شده است.
